तपस्
तपस्या
तपस्या का अर्थ है किसी आध्यात्मिक/भौतिक लक्ष्य हेतु स्वेच्छा से कठोर संयम, त्याग अथवा साधना करना — पौराणिक कथाओं में अनेक ऋषियों एवं भक्तों (जैसे ध्रुव, पार्वती) द्वारा तपस्या के माध्यम से वरदान/सिद्धि प्राप्त करने का वर्णन मिलता है।
विधि
व्रत, मौन, एकांतवास, शारीरिक संयम — रूप एवं तीव्रता साधक-विशेष एवं परंपरा-अनुसार अत्यंत भिन्न।
परंपरागत लाभ
संकल्प-शक्ति, आत्म-अनुशासन एवं आध्यात्मिक उन्नति।
इस अभ्यास पर किसी विशिष्ट, सत्यापित वैज्ञानिक अध्ययन का संदर्भ अभी उपलब्ध नहीं है — यह विवरण परंपरागत स्रोतों पर आधारित है।